Atatürk’ü anlatan çok sayıda kitap yazıldı; kimisi bir liderin vizyonunu, kimisi bir askerî dehayı, kimisi de kurduğu Cumhuriyet’i merkeze aldı. Ancak bu anlatıların çoğu Atatürk’e dışarıdan, uzaktan ve tarihsel bir figür olarak bakar. Ali Fuat Cebesoy’un Sınıf Arkadaşım Atatürk adlı eseri ise çok farklı bir yerde durur. Çünkü bu kitap, Atatürk’ün çocukluk ve gençlik yıllarına, onu en yakından tanıyanlardan biri tarafından içerden bir bakış sunar. Üstelik yazar, yalnızca bir asker ya da siyasetçi değil, Atatürk’ün Harp Okulu’ndan sınıf arkadaşı, silah arkadaşı ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecinde yol arkadaşlarından biridir.
Kitap, oldukça samimi ve sade bir dille yazılmıştır. Cebesoy’un amacı Atatürk’ün tarih kitaplarında geçen büyük zaferlerinden ziyade, onun henüz Mustafa Kemal olduğu dönemdeki fikir yapısını, kişiliğini ve karakterini ortaya koymaktır. Bu yönüyle Sınıf Arkadaşım Atatürk, bir hatırat olmasının ötesinde tarihi belgelere dayanan bir gözlem kitabı olarak da değerlendirilebilir.
Cebesoy, Harp Okulu yıllarındaki atmosferi, dönemin siyasi ve toplumsal gerilimlerini aktarırken; Mustafa Kemal’in henüz o yıllarda nasıl sivrildiğini, hocalarıyla ve arkadaşlarıyla ilişkilerini, kitaplara olan ilgisini ve özellikle düşünsel merakını detaylı bir şekilde anlatır. Onu sınıf arkadaşlarından ayıran özellikler sadece ders başarısı değil, aynı zamanda cesareti, disiplin anlayışı ve özgür düşünceye olan tutkusudur. Özellikle Makedonya’da geçen gençlik yıllarında fikir dünyasının nasıl şekillendiği ve ilerideki devrimlerin zihinsel temellerinin nasıl atıldığına dair ipuçları verir.
Kitabın dikkat çeken yönlerinden biri de Mustafa Kemal’in farklı yönlerini tüm doğallığıyla sunmasıdır. O yalnızca bir idealist değil, zaman zaman sert mizacıyla dikkat çeken, doğrularından ödün vermeyen, çok okuyan ve çok düşünen bir gençtir. Ali Fuat Cebesoy, onu ne putlaştırır ne de sıradanlaştırır. Samimiyetle, gerçek bir insan olarak anlatır. Bu da kitaba derin bir güvenilirlik ve içtenlik kazandırır.
Sınıf Arkadaşım Atatürk’ün en kıymetli taraflarından biri de dönemin ruhunu birebir yansıtabilmesidir. II. Abdülhamit devrinin baskıcı ortamında yetişen bu gençlerin nasıl bir özgürlük ve yenilik tutkusu içinde olduklarını görmek, hem Mustafa Kemal’i hem de o dönemin kuşağını daha iyi anlamamızı sağlar. Kitap, bir bireyin değil bir neslin nasıl yetiştiğini, nasıl düşündüğünü ve neden harekete geçtiğini gösterir. Bu yönüyle eseri yalnızca Atatürk biyografisi olarak değil, aynı zamanda bir dönemin sosyal, kültürel ve politik panoraması olarak da okumak mümkündür.
Eserin dili oldukça sade ve akıcıdır. Anlatımda akademik kuruluk ya da resmi ağırlık yoktur. Tam tersine, bir dostun eski günleri anlatması gibi bir sıcaklık taşır. Bu da okuyucunun, tarihle kişisel bir bağ kurmasına yardımcı olur. Özellikle tarih okumaya mesafeli duranlar için bu kitap, hem öğretici hem de ilgi çekici bir başlangıç noktası olabilir.
Her ne kadar kitap daha çok Harp Okulu yıllarına odaklansa da, son sayfalarda Mustafa Kemal’in ilerleyen yıllardaki ideallerine ve bu ideallerin gençlik yıllarındaki köklerine de vurgu yapılır. Cebesoy, onun nasıl bir lider olacağını henüz öğrencilik yıllarında gösterdiğini belirtirken, kişisel gözlemlerle bunu destekler.
Sonuç olarak Sınıf Arkadaşım Atatürk, yalnızca tarihi bir figürü anlatmaz; onu insanlaştırır, gençliğini, hayallerini ve mücadele azmini gözler önüne serer. Ali Fuat Cebesoy’un sade, dürüst ve içten anlatımı sayesinde Mustafa Kemal’i daha yakından tanır, ona sadece bir lider olarak değil, bir düşünce insanı ve bir çağdaş olarak da bakmaya başlarız. Bu yönüyle kitap, Atatürk’ü tanımak isteyen herkes için kıymetli ve özgün bir kaynak niteliğindedir.
Saygıyla…
